Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan (The Met) vừa tạo nên một cơn địa chấn trong giới mộ điệu khi công bố chủ đề cho triển lãm mùa xuân của Viện Trang phục năm 2027: John Galliano: Horizons. Điều này xác nhận Met Gala 2027 sẽ lấy di sản vĩ đại nhưng cũng đầy tranh cãi của nhà thiết kế người Anh làm trung tâm.
Kéo dài từ 9/5/2027 đến 9/1/2028, triển lãm được đánh giá là một nước đi vô cùng táo bạo của The Met. Trong lịch sử của bảo tàng, việc vinh danh một nhà thiết kế còn sống bằng một triển lãm cá nhân là điều cực kỳ hiếm hoi. Galliano mới chỉ là cái tên thứ ba nhận được đặc quyền này, bước vào ngôi đền huyền thoại cùng Yves Saint Laurent (1983) và Rei Kawakubo (2017). Theo Anna Wintour – Tổng biên tập toàn cầu của Vogue kiêm người cầm trịch Met Gala, không ai xứng đáng với một triển lãm quy mô lớn như vậy hơn Galliano. Thông qua hàng trăm hiện vật từ trang phục, phụ kiện, bản phác thảo đến tư liệu lưu trữ, The Met hứa hẹn sẽ tái hiện trọn vẹn 40 năm thăng trầm của một khối óc sáng tạo dị biệt.
Từ hào quang rực rỡ đến vực sâu tăm tối
Ngay từ khi mới bước chân vào ngành, Galliano đã khẳng định thời trang không chỉ đơn thuần là những mảnh vải đắp lên người. Dưới lăng kính của ông, đó là sự giao thoa vĩ đại của lịch sử, điện ảnh, hội họa và văn học. Ra trường năm 1984 từ học viện Central Saint Martins lừng danh, ông lập tức gây tiếng vang lớn với bộ sưu tập Les Incroyables mang âm hưởng Hậu Cách mạng Pháp. Chất “kịch” và sự lãng mạn trong thiết kế của ông đã thuyết phục cửa hàng Browns mua lại trọn bộ, tạo bước đệm để ông xây dựng đế chế mang tên mình.
Cú bứt phá ngoạn mục nhất đến vào năm 1995 khi Galliano trở thành nhà thiết kế người Anh đầu tiên tiếp quản vị trí Giám đốc Sáng tạo của thương hiệu haute couture Pháp lừng lẫy – Givenchy. Hơn một năm sau, cuộc dạo chơi chuyển hướng sang nhà mốt Dior, đánh dấu kỷ nguyên hoàng kim rực rỡ nhất của cả ông lẫn thương hiệu. Galliano đã biến các sàn diễn của Dior thành những siêu phẩm điện ảnh thực thụ. Người mẫu của ông không chỉ catwalk, họ hóa thân thành những nữ hoàng uy quyền, geisha bí ẩn, cướp biển nổi loạn hay minh tinh Hollywood kiêu kỳ. Bằng óc tưởng tượng không biên giới, Galliano đã vẽ lại toàn bộ bức tranh thời trang xa xỉ trong suốt giai đoạn chuyển giao thế kỷ.
Thế nhưng, The Met hiểu rằng không thể kể câu chuyện về Galliano nếu bỏ qua cú ngã định mệnh. Triển lãm năm 2027 không phải là một sự ca tụng mù quáng. Năm 2011, khi đang ở đỉnh cao vinh quang, Galliano tự tay hủy hoại tất cả bằng hàng loạt phát ngôn bài Do Thái, chống người châu Á và phân biệt chủng tộc. Đoạn video ghi lại cảnh ông thốt ra câu “I love Hitler” đã tạo nên làn sóng phẫn nộ tột đỉnh, dẫn đến việc Dior sa thải ông ngay lập tức.
Biến mất khỏi giới thời trang, Galliano bước vào cuộc chiến cai nghiện rượu và chất kích thích, đồng thời nỗ lực gặp gỡ các lãnh đạo cộng đồng Do Thái để chuộc lỗi. Bằng tài năng không thể phủ nhận, ông dần hồi sinh khi đảm nhận vị trí Giám đốc sáng tạo của Maison Margiela vào năm 2014 – nơi bộ sưu tập Artisanal Xuân/Hè 2024 được ngợi ca là một trong những show haute couture xuất sắc nhất thập kỷ. Năm 2025, ông tiếp tục gây bất ngờ với màn hợp tác dài hơi cùng thương hiệu đại chúng Zara.
The Met sẽ kể câu chuyện gì?
Dưới bàn tay nhào nặn của Giám tuyển Andrew Bolton, không gian triển lãm sẽ được chia thành ba chương rõ rệt:
- Bearings (Định hướng): Mở đầu bằng chặng đường từ lúc khởi nghiệp cho đến sự kiện sụp đổ năm 2011. The Met không hề né tránh mà đối diện trực tiếp với những phát ngôn độc hại của ông và hậu quả tàn khốc mà chúng mang lại.
- Horizons (Chân trời): Đưa người xem chìm đắm vào bản đồ tư duy của Galliano, nơi các nguồn cảm hứng từ địa lý, lịch sử, văn học và sân khấu hội tụ.
- Atlas of Transformation (Bản đồ Biến chuyển): Hé mở bức màn bí mật phía sau hậu trường sáng tạo. Những cuốn sổ tay nghiên cứu, bản phác thảo và quá trình lên rập (toile) sẽ cho thấy cách trí tưởng tượng hóa thành những kiệt tác.
Việc chọn Galliano làm chủ đề không khỏi làm dấy lên những tranh cãi gay gắt, đặc biệt trong bối cảnh xung đột văn hóa toàn cầu đang nhạy cảm. Để đảm bảo cách tiếp cận khách quan, bộ ba Anna Wintour, Andrew Bolton và chính Galliano đã phải tổ chức nhiều cuộc đối thoại kín với các giáo sĩ Do Thái tại New York. Dù nhiều người tin rằng ông đã trả giá và xứng đáng với cơ hội thứ hai, không ít ý kiến vẫn cho rằng việc đưa Galliano trở lại bệ phóng danh giá nhất thế giới là chưa phù hợp.
Bằng cách đặt di sản nghệ thuật đỉnh cao bên cạnh vết nhơ đạo đức, The Met không hề tẩy trắng cho Galliano. Vào ngày thứ Hai đầu tiên của tháng 5/2027, khi các minh tinh xúng xính váy áo sải bước trên bậc thềm bảo tàng, đó sẽ là minh chứng cho việc ngành thời trang đang học cách đối mặt với quá khứ. Như Giám tuyển Andrew Bolton đã đúc kết: “Triển lãm vừa tôn vinh những đóng góp sáng tạo của Galliano, vừa xem xét những hành vi của ông trong quá khứ, hệ quả của chúng và cách công chúng nhìn nhận lại di sản của ông.”
