Trong ngành công nghiệp làm đẹp, mái tóc luôn mang đậm dấu ấn lịch sử. Lemaire, nhà mốt Pháp do Christophe Lemaire và Giám đốc nghệ thuật gốc Việt Sarah-Linh Tran lèo lái, vừa vấp phải làn sóng tẩy chay dữ dội tại Trung Quốc. Nguồn cơn bắt nguồn từ một chiến dịch quảng cáo phụ kiện lấy cảm hứng trực tiếp từ kỹ thuật tết bện tóc.
Tresse: Nghệ thuật bện tóc thành phụ kiện
Tâm điểm của tranh cãi là “Tresse” – một dải vải lanh dệt tay được tạo hình thành bím tóc dài, có giá bán hơn 9,2 triệu đồng. Xét về kỹ thuật tạo hình, tết tóc (braiding) thể hiện sự khéo léo, tính kết nối và kết cấu chặt chẽ. Việc mô phỏng một bím tóc thành vật khuếch tán hương thơm mang lại vẻ đẹp tĩnh tại, mộc mạc. Tuy nhiên, sai lầm của thương hiệu nằm ở cách bài trí hình ảnh quảng bá.
Nỗi đau lịch sử đằng sau bím tóc và lưỡi kéo
Trên các nền tảng mạng xã hội, hãng đăng tải bức ảnh bím tóc Tresse đặt cạnh một chiếc áo choàng và một cây kéo. Với người Trung Quốc, hình ảnh bím tóc nam giới và lưỡi kéo gợi nhắc trực diện đến thời kỳ nhà Thanh (1644-1911).
Giai đoạn đó, triều đình ban hành lệnh “Cạo đầu, đổi phục”, ép buộc nam giới người Hán cạo nửa đầu trước và bện phần tóc sau thành bím. Bím tóc đuôi sam trở thành công cụ cai trị, thể hiện sự khuất phục tuyệt đối và mang tính hạ thấp nhân phẩm. Đến phong trào Tân Hợi, hành động cắt phăng bím tóc mới đại diện cho sự giải phóng. Khung hình quảng cáo với sự xuất hiện của lưỡi kéo bên cạnh bím tóc vô tình tái hiện lại trọn vẹn sự kiện cưỡng chế đau thương này.
Phản ứng dư luận và lời xin lỗi
Cộng đồng mạng Trung Quốc phản ứng gay gắt, cáo buộc hãng chiếm dụng văn hóa và thiếu tôn trọng lịch sử. Trước áp lực dư luận khổng lồ, Lemaire đưa ra lời xin lỗi, thừa nhận sự thiếu sót trong việc đánh giá các lăng kính văn hóa. Dù vậy, người tiêu dùng nước này vẫn cho rằng động thái của hãng mang tính bao biện hơn là chân thành nhận lỗi về quy trình kiểm duyệt hình ảnh.
Sự việc là bài học đắt giá cho giới thời trang và tạo mẫu. Việc áp dụng các kiểu tóc truyền thống vào nghệ thuật bắt buộc phải đi kèm với sự thấu hiểu lịch sử bản địa nhằm tránh biến một ý tưởng làm đẹp thành ngòi nổ cho các cuộc khủng hoảng truyền thông.
